In de luwte

Vanuit de beschutting van naaldbossen gaan we de ruimte van de Noord-Hollandse duinen weer in. Stevige wind verrast ons nog heel even van links maar al snel duwt ze ons weer prettig in de rug. Als de zachte hand van je vader als je nog maar net hebt leren fietsen. Wij fietsen naar Egmond aan Zee.

Bij knooppunt 29 is ook een afslag naar rechts. Deze leidt naar Egmond - Binnen waar de Abdij van Egmond is. Deze bestaat al eeuwen (in de huidige vorm sinds 1935) en biedt al sinds de oprichting gastvrijheid aan mensen die rust en bezinning zoeken. Ik heb het ook eens overwogen maar knapte af op de enorme wachtlijst. Veel mensen blijken stiltezoeker. Er wordt steeds meer lange-afstand-gewandeld om tot zichzelf te komen, retraites zijn volgeboekt, mensen zoeken meer betekenis en willen minder prikkels, men is vermoeid van het constante moeten, reageren en presteren.

Kloosters in Nederland hebben steeds een andere functie gehad, afhankelijk van de tijd. In de Middeleeuwen waren kloosters belangrijke centra van het leven. Niet alleen religieus maar ook praktisch: voor landbouw en ontginning, voor onderwijs en het schrijven van boeken, voor zorg aan armen en zieken. Het waren plekken van orde en structuur in een vrij onrustige wereld. Zal het opnieuw om deze reden aan mensen trekken?

Met de opkomst van het protestantisme veranderde alles. Veel kloosters verdwenen of kregen een andere functie. In grote delen van Nederland hield het kloosterleven zelfs vrijwel op te bestaan. In de negentiende eeuw was er een heropleving. Vooral in de zuidelijke provincies Brabant en Limburg ontstonden nieuwe orden, kwamen scholen en ziekenhuizen voort uit kloosters en werd vanuit kloosters missionair werk georganiseerd. Kloosters stonden weer middenin de samenleving, maar wel vanuit een duidelijke levenskeuze van afzondering en toewijding. Vanaf de jaren ’60 nam het aantal roepingen sterk af, gingen kloosters vergrijzen of sloten  ze hun deuren.

Kloosters zijn schaars geworden nu, maar niet verdwenen. Kleine gemeenschappen gaan door, gastenverblijven en retraites zijn een belangrijk onderdeel geworden waar mensen tijdelijk stilte en structuur opzoeken. De functie is verschoven van levenslange toewijding naar tijdelijke plek voor bezinning.

Als je niet kiest voor de afslag naar de Abdij maar rechtdoor fietst kom je in een heel andere stilte. Een stilte die maar weinig mensen kennen omdat zij niet wandelen en fietsen in gebieden als ’t Zegeveld en Kampduin – heel even onderbroken bij de opvallend witte vuurtoren van Egmond aan Zee met allemaal ronde raampjes boven elkaar die doen denken aan de patrijspoorten van een schip –  het Noordhollands Duinreservaat – opnieuw onderbroken in kunstenaarsdorp Bergen aan zee –  door Lakemansvlak, Schulpvlak, Lange Vlak, de Parnassia vallei, Zeeblink, Schoorlse Duinen, De IJsbeer, Tafelnol, Tjalkshoek en Camperduin.

Verkwikkende en innerlijk verruimende stilte die gewoon voor het oprapen ligt in de luwte van onze jachtige maatschappij. Geen wachtlijsten. En verder zeg ik niets.