Heroïsch afzien in Groningen

In 1969 is de Lauwersmeerdijk gesloten. De Lauwerszee werd Lauwersmeer en veranderde geleidelijk van zoutwater getijdengebied – met eb en vloed die nog diep het land binnen drongen – naar een zoetwatermeer. Maar in tegenstelling tot het IJsselmeer ontstond hier wel een interessant nieuw natuurgebied met moerassen, rietvelden en een enorme vogelrijkdom. In 2003 kreeg het gebied zelfs de status van Nationaal Park.

Als je over de dijk fietst heb je goed zicht op de Waddenzee maar ook op het Lauwersmeer. In de dijk liggen grote spui- en schutsluizen waarmee water uit Groningen en Friesland bij laagwater naar zee kan worden afgevoerd. De visserijhaven van Zoutkamp verloor in 1969 haar functie; veel vissers verhuisden naar Lauwersoog. Daar is nog steeds een actieve vissershaven.

Bij de veerhaven langs de dijk is een leuk restaurant. Er zitten veel toeristen op de dijk over het water uit te kijken. Ze zien de Rottum naar Schiermonnikoog vertrekken. Er wapperen maar liefst vier vlaggen in de stevige bries. De vlag van Friesland en Nederland zijn het bekendst. Groningen heeft natuurlijk ook een eigen vlag die wij al eens eerder zagen. Maar er is nog een vlag in de top gehesen. Deze bestaat uit zeven gekleurde horizontale banen en is een van de oudste eilandvlaggen van Nederland. Het is de vlag van Schiermonnikoog.

Schiermonnikoog is eigenlijk een natuureiland met één dorp erin. Het heeft vooral ruimte, natuur en rust. Onze kinderen sprak dit begrijpelijkerwijs wat minder aan. Gelukkig konden we er naar een van de breedste stranden van Europa en lekker spelen in de golfslag. Ook was er een leuke natuurspeeltuin met prachtige klimtoestellen. Maar Ameland had toch veel meer tot hun verbeelding gesproken. Daar kampeerden we op een schitterend terrein van Staatsbosbeheer waar de kinderen zelfs in het kantoortje van de boswachter hadden mogen spelen en helpen. We bezochten de rood-wit gestreepte vuurtoren, maakten een gezellig muziekfeest mee in het knusse dorp Nes en bekeken op een avond een demonstratie van de reddingsbrigade die liet zien hoe er vroeger met paarden gewerkt werd. Ameland was gewoon een veel dynamischer eiland.

Wij stappen weer op want we moeten Delfzijl bereiken vanavond. Daar is het volgende vrienden-op-de-fiets overnachtingsadres. En dat is nog een behoorlijk stuk fietsen.

We fietsen door de Marnewaard dat ten oosten van het Lauwersmeer ligt. Het is vooral bekend als een van de grootste militaire oefenterreinen van Nederland, maar tegelijk een belangrijk natuurgebied. Vandaag wordt er niet geoefend en is het hier heel stil. We zien ontzettend veel vogels. Midden in het gebied ligt het oefendorp Marnehuizen. Het lijkt op een gewoon Nederlands dorp met huizen, een supermarkt, gemeentehuis, tankstation, station en school. Er wonen geen mensen. Militairen oefenen hier situaties in bebouwd gebied, zoals vredesmissies, evacuaties en stedelijke gevechten. Ook politie- en hulpdiensten maken er soms gebruik van.

Juist doordat het gebied niet intensief wordt bebouwd of bewerkt, heeft zich waardevolle natuur ontwikkeld. Grote open graslanden bieden leefruimte aan soorten die elders in Nederland onder druk staan, zoals veldleeuwerik, kiekendieven en velduilen. Vogelkundigen beschouwen de Marnewaard daarom als een belangrijk gebied voor boerenlandvogels.

We verlaten de Marnewaard terwijl enkele straaljagers over ons heen razen en fietsen de Julianapolder in. Relatief nieuw land tussen de oude Groningse dijk en de Waddenzeedijk. Op fietsbordjes wordt gewezen naar de kleine Groningse dorpjes Vierhuizen, Ulrum, Kruisweg, Leens, Hornhuizen en Kloosterburen. Wij zullen die dorpjes op een ander moment eens bezoeken. Nu volgen we de dijk langs de Waddenzee die ook hier wordt begraasd door ontzettend veel schapen. We passeren enkele Duitse bikepackers die in omgekeerde richting rijden en zich net als wij door de kustlijn laten leiden. We zien nog de kerktorentjes van Pieterburen, Den Andel, Breede, Warffum en Usquert voordat we de Waddenzeedijk weer over gaan om langs de Waddenzee te kunnen rijden.

We fietsen voor de tweede dag langs de Waddenzeedijk met schapen erop. Het is nog steeds prachtig zomerweer maar we gaan een klein beetje afzien omdat er geen eind lijkt te komen aan de eentonigheid van het landschap. Gek genoeg maakt het een trektocht als dit vaak achteraf juist iets heroïscher omdat we moeten doorzetten en volhouden ondanks de omstandigheden. En dat spreekt ons dan juist wel weer aan. Het moet niet te gemakkelijk gaan. Reken maar dat de voldoening erg groot is als we vanavond in Delfzijl op een zacht bed zitten met een heerlijk glas wijn in de hand.

Voor ons doemen enorme windturbines op. Wij blijven voorlopig weer kilometers langs de Waddenzeedijk fietsen aan de landkant. Pas als we de Eemshaven gaan naderen kunnen we weer langs de zee fietsen. De streek rond de Groningse haven is één van de officieel aangewezen concentratiegebieden voor windenergie. In plaats van overal langs de hele Waddenkust losse turbines neer te zetten, is bewust gekozen om veel windmolens te bundelen bij een al grootschalig industriegebied.

De Eemshaven ligt heel open aan zee en heeft veel en constante wind. Er is relatief weinig bebouwing direct naast de dijk. Het gebied is al industrieel ingericht en zware stroominfrastructuur ligt er ook al. De opgewekte elektriciteit kan direct het net op. De haven wordt eigenlijk behandeld als een soort ‘energie-industriezone’ van Nederland. Zo kan de rest van de Waddenkust grotendeels open blijven. Gelukkig maar.

Dit is geen aantrekkelijk gebied omdat de industrie overheerst, maar het is toch ook wel heel indrukwekkend om hier op het meest noordelijke puntje van Groningen en van ons land te staan. De Eemshaven ligt zelfs nog een fractie noordelijker dan Schiermonnikoog. Op een terras bij de Eemshaven eten en drinken we wat en zien we het veer naar het Duitse Waddeneiland Borkum vertrekken. Wat hebben we het getroffen met het weer vandaag. Je wilt hier toch niet zijn op een regenachtige dag. Alhoewel dat natuurlijk weer wel erg ‘afzien zou zijn’ en dus ontzettend heroïsch achteraf. Ach nee, dan toch maar iets minder heroïsch. Dit vroeg al voldoende van ons doorzettingsvermogen vandaag.